– mówił Ewald Grabowski w wywiadzie z niżej podpisanym. „ Dlatego moją pracę nazwałbym bardziej ewolucyjną. Słuszną i potrzebną. Zdefiniowałem kilka rzeczy, które trzeba było naprawić. Udało się podnieść standardy. Zaczęliśmy z szefostwem klubu przywracać dumę temu wyjątkowemu miejscu. Bardzo to sobie cenię. Klub miał duszę i dumną przeszłość, ale od wielu lat był poza elitą. Podhale miało markę, wspaniałych fanów, ale świat trochę mu odjeżdżał. Wewnątrz panowało mnóstwo złych nawyków i na ich wyeliminowaniu skupiłem się w pierwszej kolejności. Było trudno, jak z każdą poważną zmianą, ale kropla drąży skałę”.
Przewodnik, nauczyciel i zły policjant
„Postawiłem swoje wymagania i pracowaliśmy nad ich realizacją – mówiła trenerska osobowość. „Pracowałem z ludźmi, których należało traktować z wielkim szacunkiem. Pomogli w lepszym zrozumieniu otoczenia. Mogliśmy podzielić się rolami. Moją było nakreślenie szerokiej filozofii, bycie przewodnikiem i nauczycielem. Tłumaczyłem zawodnikom drogę, jaką chcemy podążać i kierowaliśmy ich na właściwe tory. Robiłem czasem za złego policjanta, ale czasem trzeba było podejmować trudne decyzje i brać na siebie całą odpowiedzialność. Przekonywanie do ewolucji zajęło mi pół roku, ale udało się skonstruować porządny skład z mieszanką młodzieży i dwóch świetnych obcokrajowców. Miałem dobrze przygotowaną drużynę, która chciała osiągnąć sukces i cierpieć. Hokeiści zauważyli, że w wyniku ciężkiej pracy ich wyniki indywidualne się poprawiły, bo dobrze zarządzali czasem w trakcie treningu i poza lodową taflą. I już w pierwszym roku mojej działalności mistrzostwo kraju po latach powróciło do Nowego Targu”.
Etos pracy
„Cierpienie” – to było jedno z ulubionych słów Ewalda Grabowskiego. Często podkreślał, jak cierpi jego drużyna, ale to idealnie wpisywało się w jego filozofię hokeja. „Hokej boli i nic na to nie poradzimy. Zawodnicy zdali sobie sprawę, że bez bólu, cierpienia nie byłoby wyników. Cierpieliśmy wszyscy”.
Trening po treningu, mecz po meczu Grabowski przekonywał do siebie kolejnych wątpiących. Zawsze wzorował się na mentorze – Władimirze Jurzinowie, który wspólnie z Wiktorem Tichonowem prowadzili reprezentacje ZSRR do wielkich sukcesów. To od niego nauczył się etosu pracy. Jurzinow pokazał mu jak postępować z ludźmi, scementować grupę, żeby skoczyła za nim w ogień. Ewald miał wyjątkowy talent do zjednywania sobie ludzi. W pół roku stworzył drużynę, która zamiast pałętania się w środku tabeli, wskoczyła na wyższe obroty i już w tym samym roku zasiadła na mistrzowskim tronie.
Podpadłem Łotyszowi
Z Ewaldem od początku miałem dobry kontakt. Zabierał mnie na mecze z drużyną, a nie zabierał żony. Był w tym temacie przesądny. Twierdził, że kobieta w zespole, nie przynosi szczęścia, lecz same kłopoty. Był jednak okres, kiedy podpadłem Łotyszowi. To list otwarty zawodników, którzy mieli już dość jego dyktatury, bo trzeba przyznać, że nie uznawał sprzeciwu. W szatni i wokół lodowiska musiał był wojskowy dryl. Pomogłem napisać list, pod którym podpisali się niemal wszyscy zawodnicy. I wtedy mocno nadepnąłem mu na odcisk. Bywało różnie, bo to był trudny człowiek. Szybko jednak wszystko wróciło na właściwe tory, ale chryja była na sto fajerek. Grabowski był aktorem, który każdą sytuację starał się tak rozegrać, żeby dzisiaj, za miesiąc, czy za rok czerpać z tego korzyść dla siebie, dla drużyny.
Był idealnym człowiekiem, żeby trochę zamieszać w podhalańskim środowisku, które poczuło się zbyt komfortowo i pewnie. Okazał się idealnym puzzlem pasującym do góralskiej układanki. Zakręcił karuzelę, ale nie w tę stronę, w którą wszyscy się spodziewali. Zmieniał kierunek tego kręcenia, wszystkich zaskakując. Był tak nietuzinkowy, że zamknięcie jego fenomenu w jednym zdaniu jest niemożliwe.
Na własnych zasadach
Zawsze pod ręką miał zabawne powiedzenie. Nie oszczędzał chłopaków. Mówił co mu ślina na język przyniosła. Potrafił imiennie zbluzgać zawodnika. Mówił „o dzieciorobach”, o tym „że wożą portki”, ale także o tym, że „Bóg ich kocha, bo ciężko pracują”. W ocenach zawodników nic nie ukrywał, mówił bez ogródek. Po meczu finału play off w Oświęcimiu, gdy żadna z drużyn nie chciała wygrać (Unia nie chciała wracać do stolicy Podhala na kolejny blamaż, a „Szarotki” kolejny tytuł chciały świętować przed własną publiczności) od drugiej tercji siedział w kawiarni i tak skwitował postawę niektórych działaczy: „Pornografia wieńczy dzieło” oraz „Jeśli chcesz, by cię szanowano, to nie odpuszczaj żadnych zawodów, nawet gdy tytuł masz w kieszeni. Po tym poznaje się prawdziwego mistrza”.
Jego osobowość można było konsumować łyżkami. Neutralny widz wybałuszał oczy i w kilkadziesiąt minut się określał – ubóstwiał lub gardził. Potrafił być fragmentami niczym Leonardo Di Caprio w roli Jordana Belforta z filmu „Wilk z Wall Street”, czasami narzekał, że hokeiści ze złości nie kopali w szafki. Miał niesamowitą inteligencję emocjonalną i przenikał między swoich graczy niczym kameleon. Jak trzeba było, to wyrzucił z szatni prezesa, sponsora, nieraz łapiąc ich za parchatki. To wrzucił do szatni granat hukowy. Zawsze żył na własnych zasadach. Często wprowadzał „stan wojenny” jak to określał, by wstrząsnąć i pobudzić zespół.
Z tamtych czasów zapamiętałem jedną zasadę: jak chcesz prowadzić drużynę, nie możesz rozgrywać z nią meczu na boisku, musisz mieć chłodny umysł, analizować. Krzyki, wrzaski nic nie dają. Musisz widzieć więcej niż tylko krążek i kto popełnił błąd. Nie wrzeszczał w boksie, ale wszystkie uwagi nagrywał na dyktafon, a po meczu był „stan wojenny”. Pamiętam po przegranym meczu z Katowicami, dziennikarze nie mogli się na niego doczekać. Przed północą skończył reprymendę.
Analityk, mistrz ciętej riposty
Był wyznawcą kultu pracy. Wyznawcą analizy. Nie było wtedy telefonu komórkowego, laptopa, twardych dysków, ale był notes. W nim rozpisywał nuty. Często w szatni trenerskiej zastałem go z papierowa harmonijką, na której rozpisany był każdy zawodnik bardzo szczegółowo. U niego nie było przypadku. Wiedział kogo w decydującej fazie meczu posłać na bulik, bo z jego analizy wynikało, że na 90% go wygra. Nie mylił. Zawsze przygotowany był do zajęć. Już na pierwszym treningu starł się znać wszystkich z imiona i nazwiska, wiedzieć cokolwiek o podopiecznych.
Mistrz ciętej riposty, inteligentny, błyskotliwy. Z pełną głową nowinek. Lubił pracować nad sobą także intelektualnie. Prowadził notes, w którym zapisywał różne złote myśli. A elokwencji niewyuczonej, lecz naturalnej, nikt nie mógł mu odmówić. Lubił czytać książki, które dawały mu swobodę wyrażania myśli. Zawsze w głowie miał zarys tego, co chciał przekazać drużynie. Komentował, analizował, dyskutował, był zawsze dostępny dla dziennikarzy. Tryskał humorem, anegdotami.
Mieszanka artystów z rzemieślnikami
Gdyby filozofię Ewalda Grabowskiego trzeba było określić jednym słowem, byłaby to „praca”. Wybudował w parku „małpi gaj”, w którym wyciskał siódme poty. Zażyczył sobie zamrożenia koła na boisku piłkarskim i tam zawodnicy jeździli z pasami wypełnianymi sztabkami ołowianymi. Jego drużyna słynęła z doskonałego przygotowania fizycznego, tym elementem zamęczała rywali Słynęła też z pressingu i stanowiła mieszankę boiskowych artystów z rzemieślnikami, którzy potrafili podporządkować się dla dobra ogółu. Często podkreślał niezłomny charakter zespołu. Charakter i nastawienie, że nigdy nie ma sytuacji bez wyjścia zawodnicy wykuwali podczas codziennych zajęć. Łotewski szkoleniowiec zdawał sobie sprawę, że tylko stuprocentowe zaangażowanie i walka o każdy krążek da jego zespołowi mistrzostwo. Podhale wzięło sobie to do serca i w każdym meczu wychodziło na boisko wyłącznie po to, żeby zainkasować komplet punktów. Żeby pokonać w rywalizacji Unię, praktycznie nie można było się mylić.
Piekielne kręgi Dantego
Byliśmy świadkami niechęci Ewalda do Andrzeja Tkacza i vice versa, Uszczypliwości, która później przechodziła w złośliwość czy wręcz wrogość.
Często zabierał wszystkich na rollercoaster po kręgach piekielnych Dantego bez ostrzeżenia, abyśmy na wszelki wypadek „porzucili wszelką nadzieję”. Od niego można było się nauczyć zarządzania zasobami ludzkimi, umiejętnościami kierowania grupą. Plastycznie budował wzorzec zespołu, który był zdolny do sięgania po najwyższe trofea. – Jeśli pragniesz odnosić sukcesy – musisz być pozbawiony skrupułów. Brzmi to brutalnie, może nawet dla niektórych odpychająco, ale to prawda – mówił. Był nieprzejednany na boisku i realizował zadania siłą wioli.
- Nigdy nie doprowadzilibyśmy Podhala na szczyt, gdybyśmy byli tacy jak cała reszta. Określę to tak: jeśli wszyscy są wklęśli, ty musisz być wypukły. Po drugiej stronie, z własnymi przemyśleniami.
Nie wszyscy go lubili. Nawet ci, którzy go nie cierpieli po latach zmienili zdanie.
Ewald GRABOWSKI (ros. Эвальд Артурович Грабовский) – ur. 02.03. 1941 Ryga (Łotwa) – zm.11.10.2026 r . Ps. „Tata”, „Dziura”. Grał w Daugawie Ryga (później Dynamo – 1962-67). Zdobył mistrzostwo republiki w kategorii juniorów (1968). Po zakończeniu kariery został trenerem. Od 1974 r. w Rydze pracował wspólnie z wielkim Wiktorem Tichonowem (twórca potęgi radzieckiego hokeja). Prowadząc Dynamo wywalczył wicemistrzostwo ZSRR oraz America Cup (1990). Trenował reprezentację Bułgarii (1980-81), Podhale (od 1992 - 94, i od grudnia 1995 - marca 1998), Landsberg - Niemcy (1994/95), reprezentację Polski (1992 - 94), reprezentację Łotwy (1995 i 98). HK Ryga (2000-01- mistrz Łotwy i wicemistrzostwo Wschodnioeuropejskiej Ligi), reprezentacja Finlandii U-18 (asystent 2003-04), reprezentacja Łotwy U-18 (menadżer 2004-05). Pełnił funkcję sekretarza generalnego w Łotewskiej Federacji Hokejowej (otrzymał wyróżnienie z okazji 80 lat Federacji) Jego statystyki na ławce trenerskiej nowotarskiego klubu są imponujące. Podhale doprowadził do czterech mistrzowskich tytułów (1993,94,96,97). Pod jego wodzą zespół rozegrał 193 spotkania, z czego wygrał aż 150 i zremisował 8. Mimo to, w niezbyt miłych okolicznościach opuścił stolicę Podhala. Najpopularniejszy trener Małopolski z Plebiscycie Gazety Krakowskiej (1996).. Zniszczyło go nowotarskie „piekiełko”, które na dość długo zadomowiło się w kubie.
Stefan Leśniowski
Foto autora. Ewald z Tichonowem podczas pobytu CSKA Moskwa w Nowy Targu.










